هَٰذَا مِن فَضْلِ رَبِّي
2200 دفعه خوانده شده کد مطلب : 16145

پهلوان علیه قهرمان

بسم الله الرحمن الرحیم

پهلوان علیه قهرمان

حدود 10 سال پیش چیزی به نام بازی رایانه ای ایرانی در کشور ما وجود نداشت و همه محصولات این بازار به ساخته های وارداتی کشورهای دیگر محدود می شد.
سال ها گذشت و این محصولات چنان با ذهن و فکر ما اجین شدند و چنان ذائقه سازی عظیمی در کشور ما ایجاد کردند که فکر استفاده از محصولاتی غیر از تولیدات چند کشور خاص سازنده، غیرممکن و بی معنا به نظر می رسید.
اما به مرور زمان و با توجه به شرایط روز و احساس نیاز بازار داخلی به ایجاد بازاری جدید، سرانجام مسئولان کشور تصمیم به تغییر این ذائقه و ساخت بازی های وطنی، با عنوان دهان پر کن بازی های ایرانی کردند. عنوانی که بیشتر به یک تیتر تبلیغاتی شباهت داشت تا یک عنوان عملی و کاربردی.
خیلی زود گروه های خود جوش و علاقه مند بازی سازی در کشور شکل گرفتند و بازارهای وطنی به رقیبی نه چندان جدی برای بازی های وارداتی تبدیل شدند. به غیر از مشکل بزرگ عدم وجود قانون کپی رایت، بازیسازان ایرانی رقابت بسیار سخت و نابرابری در پیش روی داشتند. آن ها از نظر تکنیکی چند سالی از رقبای برون مرزی خود عقب تر بودند و بدتر از همه این که ذائقه بازیکن های ایرانی سال ها قبل به بازی هایی عادت کرده بودند که رنگ و لعابی جدای بازی های وطنی داشتند.

08

در چنین شرایطی به نظر می رسید که بازار رقابتی ای وجود نداشته باشد و ساخت بازی های وطنی حکم درگیری در دوری باطل را داشته باشد. در این دوران بود که خیلی از تیم های جوان و مستعد فعال در ساخت بازی های رایانه ای به علت عدم استقبال بازیکن های داخلی و عدم حمایت دولتی از هم متلاشی شدند و صنعت بازی سازی در ایران دچار رکود و کسادی شدید شد. در این بین فقط چند گروه خاص بازی ساز بودند که با دریافت بودجه های محدود از مراکز دولتی، بازی های سفارشی تولید می کردند که خیلی از آن ها حتی به بازار عرضه نمی شدند و به عنوان افتخاری در کارنامه مرکز دولتی حامی، ثبت و سپس برای همیشه بایگانی می شدند.
درست در شرایطی که همه امیدها به بازی های وطنی درحال رنگ باختن بودند، عدو سبب خیر شد و با پیش آمدن مبحث جنگ نرم و شکل گیری بحث هایی پیرامون آسیب های بازی های رایانه ای غربی، مقامات دولتی تصمیم گرفتند که اینبار نگاه جدی تری به این هنر- صنعت عظیم داشته باشند و با ایجاد نهادی تخصصی، ضمن حمایت از بازی سازان داخلی، به نوعی آن را بومی (دارای مضامین فرهنگی و ملی) نمایند.
بدین ترتیب پس از بحث و جدل ها و اما و اگر های بسیار، سرانجام بنیاد ملی بازی های رایانه ای با هدف حمایت از تولیدات و محصولات داخلی شکل گرفت و به طور رسمی فعالیت خود را آغاز نمود.
دیگر زمان آن رسیده بود که بازیکن های ایرانی شاهد عرضه و حمایت از بازی های درخور شان کشور ایران باشند.
اما درست در همین زمان بود که در راه تولید و حمایت از بازی های وطنی یکی از جدی ترین و چالش برانگیزترین بحث ها به میان آمد:
بازی ایرانی چیست؟ و چه فاکتورهایی دارد؟

05

گمانه زنی ها و نظریه پردازی ها آغاز شدند و ده ها تعریف و تفسیر متفاوت از بازی ایرانی و کیفیت محتوی ای آن ارائه شد. اما در مقابل تمام این نظریات، مشکل و سد دیگری نیز در مقابل بازی سازان ایرانی قرار داشت:
چگونه سلیقه غرب زده بازیکن های ایرانی را مطابق با استانداردهای بومی تغییر دهیم؟
سلیقه ای که به واسطه تکنولوژی برتر رقیب و عدم محدودیت ها و ملاحظات فراوان موجود در تعریف بازی ایرانی، به تفکری غالب و برتر در ذهن بازیکن ایرانی تبدیل شده بود و بازیکن ایرانی به هیچ وجه حاضر به جایگزینی آن با چیز دیگری نبود.
با وجود ایجاد یک نهاد پشتیبانی کننده، باز هم بازار بازی های ایرانی با رکود شدید مواجه شد و این صنعت در آستانه نابودی کامل قرار گرفت. در چنین اوضاعی باید راه نجاتی برای رهایی از این مشکل پیدا می شد، و بهترین راه نجات بازگشت به تولید بازی های وطنی بود. بازی هایی که با سوژه های ایرانی و بر اساس الگوهای موفق غربی در داخل کشور تولید می شدند. تولیداتی که می توان آن ها را به نوعی ترجمه دستورالعمل های غربی به فارسی هم تعبیر کرد.
دوباره موج جدیدی در داخل کشور شکل گرفت و تولید بازی های رایانه ای در ایران دوباره رونق پیدا کرد. در این نوع تولیدات سوژه های ایرانی انتخاب می شدند، اما در مجموع، نوع روایت داستان و طراحی گیم پلی ها شباهت زیادی به بازی های موفق غربی داشتند، طوری که در نگاه نخست یادآور آن ها بودند و کمتر حال و هوای ایرانی در آن ها دیده می شد. حتی اسامی ایرانی، دوبله و منوهای فارسی هم نتوانست حال و هوای این بازی ها را ایرانی کند و فضای غربی همچنان بر این بازی ها حاکم بود.
اما با وجود موفقیت آمیز بودن این فرمول، همچنان تحدید بزرگی برای تولیدات داخلی وجود داشت و آن کیفیت پایین محصولات داخلی و قیمت بالای آن ها در بازار رقابتی فارغ از کپی رایت بود. مشکل بزرگی که ظاهرا قرار نیست به این سادگی ها دست از سر تولیدکنندگان داخلی بردارد.
پیش بینی آینده چنین بازاری چندان مشکل نبود و به راحتی می شد درمورد آن به گمانه زنی پرداخت. بازاری که در ابتدا در جا می زند، سپس رشد چشمگیری پیدا می کند و دوباره درجا می زند. این فرمولی است که برای تمامی محصولات تقلیدی ثابت و پابرجاست. اما بازی سازان باهوش ایرانی که به خوبی شرایط حاکم بر بازار را درک کرده بودند تصمیم گرفتند تا از طریق غنای داستانی و سوژه های بومی این خلاء را جبران کنند. در همین راستا بازی هایی با سوژه های دفاع مقدس و افسانه های ایران باستان تولید شدند. اما از آنجا که روح حاکم بر فضای کلی بازی (نوع روایت داستان و طراحی گیم پلی) همچنان الگویی از بازی های موفق غربی بود، اکثر این آثار در غالب مقایسه با همتایان غربی خود قرار گرفتند و باز هم به دلیل کیفیت برتر رقیب، خیلی زود به فراموشی سپرده شدند.
در همین بین گروهی از منتقدین، خشونت موجود در بازی های رایانه ای ایرانی را همپای خشونت موجود در بازی های غربی دانستند و آن ها را به باد انتقاد گرفتند. عده ای هم ساخت بازی هایی شبیه به بازی های غربی را اختراع دوباره چرخ می دانستند و آن را دور باطل به حساب می آوردند.
اما واقعا مشکل اصلی بازی های داخلی چه بود؟ چرا بازی های وطنی تبدیل به بازی های ایرانی نشدند؟
شاید بتوان پاسخ به این پرسش را در تفاوت دیدگاه ایرانیان با دیدگاه غربی ها دانست. دیدگاهی که در آن به پهلوانی بیش از قهرمانی اهمیت داده می شود.

03

در کشورهای غربی فرهنگ قالب، فرهنگ قهرمان پروری است. در اثر حادثه ای غیرمنتظره به یکباره قهرمانی خلق می شود، مدتی میدان داری می کند و سپس بدون سر و صدا از صحنه بازی حذف می شود و اگر خوش شانس باشد تنها عکس و پوستری از او بر جای می ماند.
اما موضوع درمورد پهلوانان فرق می کند. پهلوان به یکباره و در اثر یک حادثه خلق نمی شود، برای پهلوان شدن به سیر و سلوک نیاز است، به اخلاق و جوانمردی نیاز است، به نوع دوستی و از خودگذشتگی نیاز است. این است راز جاودانگی پهلوانان در طول تاریخ.

01

قهرمان ها افرادی هستند که معمولا بنا به نیاز روز جامعه خلق می شوند و دارای تاریخ مصرف هستند. آن ها مانند ابزاری در دست ابر قدرت ها به بازی گرفته می شوند، آن ها هویت خاصی ندارند و اکثرا زندگی دوگانه ای دارند. با مردم کمتر در ارتباط هستند و به تشویق و ابراز احساسات مردم برای ادامه حیاتشان نیاز دارند.
اما پهلوانان از مردمند، با مردمند. ابزار دست نیستند، تاریخ مصرف ندارند و بر خلاف قهرمانان مانند گنجینه ای گرانبها هستند که با گذر زمان بر ارزش آن ها افزوده می شوند. آن ها ناجی دنیا نیستند، ادعای این کار را هم ندارند. آن ها ناجی اخلاقیات و انسانیت هستند، مواردی که در عصر حاضر به کیمیا بدل شده اند.
حال تصور کنید که چگونه ارزش های انسانی پهلوان مانند پوریای ولی می تواند در غالبی غربی (معیارهای تایید شده و استاندارد شده در ساخت گیم پلی ها) به تصویر کشیده شود؟ چگونه می توان تختی را در غالب یک بازی موفق غربی به تصویر کشید؟

06

آیا می توان رشادت ها و خصایل عالی اخلاقی شهدایی مانند چمران، همت و... را در قالب بازی هایی مانند Call of Duty یا Medal of honor نمایش داد؟ بازی هایی که حتی سربازان معمولی در آن ها قهرمان و ناجی جهان معرفی می شوند و فضای حاکم بر آن ها زمین تا آسمان با فضای حاکم در جبهه های ما متفاوت است.
مگر نه اینکه ما ملتی صلح طلب هستیم و افتخار ما 8 سال دفاع مقدس از خاک و ارزش های مذهبی مان است؟ پس چرا در بازی هایی که در رابطه با 8 سال دفاع مقدس تولید می شوند کمتر به مقوله دفاع توجه شده و تهاجم، شبیه به بازی های غربی در آن ها پر رنگ تر است؟
آیا زمان آن نرسیده که در ساختار فکری حاکم بر ساخت بازی های ایرانی تجدید نظر کنیم و با پرداختن به مقوله پهلوان محوری، در برابر قهرمان محوری (یکی از مصادیق مهم تهاجم فرهنگی) قد علم کنیم و ثابت کنیم که ایرانی ظرفیت های بیشتر و بالاتری از غرب دارد؟ یا باید پهلوانان و مفاخر ادبی خود را قربانی غرب زدگی و تعصبات بی مورد خود کنیم و با اعمال سلیقه شخصی، مانع تولید بازی های ایرانی شویم؟

کپی برداری و نقل تمام یا قسمتی از این مطلب به هر شکل (از جمله برای همه نشریه‌ها، وبلاگ‌ها و سایت های اینترنتی) بدون ذکر منبع و نام نویسنده، ممنوع و حرام است و پی گرد قانونی دارد.

1 بار پسندیده شده
برای ارسال نظر وارد سایت شوید

آخرین ارسال های انجمن

ارسال مطلب به ما

برای ارسال مطلب جهت انتشار در قسمت "به قلم دوستان" در وب سایت لطفاً مطلب خود را در قالب نرم افزار word همراه با ذکر نام و شماره تماس به نشانی پست الکترونیکی author@vgpostmortem.ir  ارسال نمائید.

جهت دریافت خبر نامه پست الکترونیکی خود را وارد نمایید.

آمار بازدید

02801901
امروز
دیروز
این هفته
هفته گذشته
این ماه
ماه گذشته
مجموع
708
3458
708
2560671
100142
121644
2801901